تمام موانع بین ایستگاه مترو و ایستگاه صندوق ذخیره ارزی
مترو را به این ایستگاه راه نمی دهند!
حتما تا به حال در اخبار و رسانهها اسم صندوق ذخیره ارزی به گوشتان خورده است؛ همان صندوقی که در دولت هشتم دایر و بعد از مدتی تبدیل به یک منبع اعتبار و پشتوانهای قدرتمند برای طرح و برنامههای ساختوساز در کشور شد، اما ظاهرا این صندوق ذخیره ارزی با پروژهای مهم به نام راهآهن شهری پایتخت که هم اکنون از پروژههای مهم در بخش حملونقل شهری به حساب میآید، کمی نامهربان بوده و بهرغم اعلام سریع قانون و حتی گفته ريیس دولت مبنی بر اختصاص یکمیلیارد دلار از سال گذشته به مترو تهران، اما همچنان مترو هیچ منبع اعتباری از این حساب دریافت نکرده است. هر چند در تعریف قانونی صندوق ذخیره ارزی اين موضوع بهطور واضح برای تخصیص اعتبار به پروژههای حملونقلی، بند و مادههای فراوانی وجود دارد اما انگار دریافت اعتبار از این صندوق برای مترو تبدیل به رویا شده تا مجلس شورای اسلامی وارد عمل شود و تمام ابهاماتی که در این بین وجود داشت را برطرف کند.
شرکت مترو پایتخت پیش از این نیز در جهت اجراییشدن مصوبه تامین مالی از حساب ذخیره ارزی، درخواستهایي را برای طرح در هیات وزیران به معاون اول(وقت) ريیسجمهور ارايه کرد که نامه مذکور به وزارت کشور منعکس و از سوی وزیر کشور وقت به سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور ارسال شد، اما بهرغم اعلام مسئولان بلندپایه، این پیگیریها بینتیجه ماند، تا سرانجام مجلس این اجازه را به شهرداری پایتخت و همچنین شرکت مترو پایتخت داد که از صندوق ذخیره ارزی برداشت کنند. در این گزارش تاریخچه تاسیس صندوق ذخیره ارزی و تمام موانع و مشکلاتی که برای برداشت از آن براي شرکت مترو به وجود آمد را مورد بررسی قرار دادهایم، یعنی درست از لحظهای که اصل قضیه مطرح شد تا لحظهای که مجلس موضوع را مورد بررسی قرار داد و شرکت مترو را به حقی که قرار بود سال گذشته به آن برسد، نزدیک کرد.
تاریخچه صندوق ذخیره ارزی
اوایل دهه70 بهویژه در همان سالهای ابتدایی این دهه، نوسانات قيمت نفت و كاهش شديد درآمد ارزي دولت و محقق نشدن بودجه مناسب برای کشور موجب شد دولت تصمیم تازهای برای مقابله با این مشکل اتخاذ کند. در این راستا دولت تصمیم گرفت صندوق ویژهای را تاسیس کند و این چنین شد که صندوق ذخيره ارزی با هدف جذب درآمدهاي افزایشیافته مقطعی و موقتي نفتي برای جلوگيري از تأثير نوسانات قیمت نفت بر بودجه دولت و اقتصاد ملی تأسيس شد. در دهه هفتاد این صندوق؛ حساب ذخیره ارزی دولت ایران نام داشت، اما از سال84 این حساب به صندوق ذخیره ارزی تغییر نام داد.
مازاد درآمدهای ارزی
براساس قانون مصوبه نوزدهم مهرماه سال1379 مجلس شوراي اسلامي نحوه استفاده از مازاد درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات نفت خام را بر این مبنا قرار داد که به منظور ايجاد ثبات در ميزان درآمدهاي ارزي حاصل از صدور نفت خام در برنامه سوم توسعه و تبديل داراييهاي حاصل از فروش نفتخام به ديگر انواع ذخاير و سرمايهگذاريها نسبت به تاسیس صندوق اقدام و امكان تحقق فعاليتهاي پيشبيني شده در اين برنامه ايجاد شود. به موجب مصوبه مجلس در همان سال دولت مكلف شد که از سال1379 مازاد درآمدهاي ارزي حاصل از صدور نفت خام را در حساب سپرده دولت نزد بانك مركزي نگهداري كند.
راههای استفاده از ذخیره صندوق
طبق بند «ج» ماده60 اصلاحي قانون برنامه سوم توسعه به دولت اجازه داده شد تا حداكثر معادل 50درصد از منابع حساب ذخيره ارزي را براي سرمايهگذاري و تأمين بخشي از اعتبارات مورد نياز طرحهاي حملونقل، توليدي و كارآفريني صنعتي، معدني، كشاورزي و خدمات فني-مهندسي بخش غيردولتي كه توجيه فني و اقتصادي آنها به تأييد وزارتخانههاي تخصصي ذيربط رسيده باشد، از طريق شبكه بانكي داخلي و بانكهاي ايراني خارج از كشور به صورت تسهيلات يا تضمين كافي استفاده نمايد. همان طور که مشخص است صندوق ذخيره ارزي فارغ از سيستم بانكي اقدام به اعطاي تسهيلات میکند و سيستم بانكي صرفا نقش ارايهدهنده وجوه را ايفا ميكند.
نقش مترو و قول دولت
همانطور که گفته شد بر اساس بند «ج» ماده60 اصلاحی قانون اصلاحی برنامه سوم توسعه، طرحهای حملونقلی یکی از مواردی است که میتواند از محل صندوق ذخیر ه ارزی وام دریافت کند. حتی در یکصدمین جلسه رسمی شورای شهر تهران در 24اردیبهشت ماه سال87 نیز مقرر شد که مبلغ 1500میلیون دلار معادل یک میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی در اختیار شرکت مترو پایتخت قرار بگیرد که البته این مصوبه جهت پیگیری به وزارت کشور، معاونت اجرایی ريیسجمهور و ريیس ستاد مدیریت مصرف سوخت رسید، اما مشکل از آنجا آغاز شد که بهرغم تکلیف صریح قانون استفاده شهرداری و مترو پایتخت از این بند از قانون براي برداشت از این حساب غیرممکن شد.
پیگیری مجلس برای وضعیت مترو
عدم دریافت اعتبار از طریق صندوق ذخیره ارزی برای مترو همه چیز را به مجلس کشاند. گزارش كميسيون برنامه و بودجه مجلس درباره مشكلات مترو در صحن خوانده شد و ظاهرا در اين گزارش صراحتاً به موضوع عدم پرداخت ارز به مترو از طريق صندوق ذخيره ارزي كه در سال87 تصويب شده بود، اشاره شد. بر اساس مصوبه مجلس مترو بايد در سال87 از حساب صندوق ذخيره ارزي استفاده ميكرد كه اين امر کاملا قانونی، میسر نشد و مجلس برای حل مشکل وارد بحث شد. این بحث که مترو پایتخت به عنوان یک طرح بزرگ حملونقلی میتواند از محل صندوق ذخیره ارزی استفاده کند، مسالهای بود که حتی توسط دولت نیز تایید شد، اما در حد حرف باقی ماند و هیچگاه عملی نشد.
اجازه به شرکت مترو پایتخت
از آنجايي كه در سال87 مصوبه مجلس درباره استفاده مترو از صندوق ذخيره ارزي اجرايي نشده بود، سرانجام مجلس در تصمیمی بیسابقه اين اجازه را به شهرداری پایتخت و شرکت مترو تهران داد که در سال جاري مبلغ يك ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي استفاده كند تا به این ترتیب مترو با اين كار بتواند اقدام به خريد و تجهيز واگنها كند. تا این لحظه به این دلیل که شرکت مترو پایتخت موفق به دریافت اعتبار از صندوق ذخیره ارزی نشده، تا حدودی برنامههای این شرکت عقب افتاده و در این راستا شهرداری پایتخت و شرکت مترو این هزینهها را از سایر حسابها تامین کردند و با توجه به این که هم اکنون مجلس اجازه دریافت اعتبار از صندوق ذخیره ارزی را به شهرداری و شرکت مترو داده باید انتظار پیشرفت سریعتر برنامههای مترو را داشت.
این گزارش در همشهری مسافر چاپ شد.
|
+| نوشته شده توسط
سعید پیرمحموئی در دوشنبه سی ام شهریور 1388
|
